VROUWENRAAD - Moederdag en de Vrouwenbeweging

Het zal bij de meesten onder ons wel de laatste gedachte zijn om Moederdag te linken aan de vrouwenbeweging. Zoals de internationale Vrouwendag op 8 maart is ook Moederdag aardig afgeleid tot een minder gecompliceerd feest van gezelligheid. Daarover moeten we ook weer niet te negatief doen: Moederdag is een feest dat er mag zijn. Wie kan er tenslotte iets tégen hebben dat partners, echtgenoten en vooral kinderen één dag per jaar uitdrukking geven aan hun warme liefde voor moeder (een genegenheidsband die gelukkig nog écht bestaat) en hun appreciatie uiten voor het zelfverloochenende en onbetaalde werk dat zij (liefst) zonder morren een heel jaar door voor haar gezin verricht? Moederkensdag is inderdaad een dag, die niet bepaald revolutionair kan worden genoemd. Waarom zou het ook? Eén dag voor moeder in het kader van het gezin en de familie is niets teveel.

Gezien zijn rolbevestigend karakter zou Moederkensdag dan wel eens haaks op de "ideologie" van de vrouwenbeweging kunnen staan, vooral wat haar feministische strekkingen betreft. Heeft trouwens deze feestdag überhaupt ooit iets met de vrouwenbeweging te maken gehad? Dit feest is doorheen de geschiedenis door een hele rij van "stakeholders" in leven gehouden. Zelfs de Nationaalsocialisten hebben Moederdag gevierd, om propaganda te voeren voor de voortplanting van een zuiver ras. En ook in de na-oorlogse jaren werd Moederdag niet bepaald een strijddag voor het feminisme, dat vaak het gekunsteld of commercieel karakter van deze bedoening bekritiseerde. "Viert Moeder" werd een slogan, zo werd geschamperd, die vooral zorgt voor een piek in de verkoop van bloemen, parfum en huishoudapparaten.

Nochtans lag aan de oorsprong van de moderne Moederdag (we zullen maar niet teruggaan tot de cultusidee bij de Griekse godinnen) wél een inspirerende gedachte. Toen rechter Julia Ward Howe uit Philadelphia in 1870 de idee van Moederdag lanceerde met een grote publiciteitscampagne, vond zij dat die dag in het teken moest staan van het pacifisme en de ontwapening. Zij vond meer bepaald dat dit streefdoel door vrouwen, precies omwille van hun rol als moeder, met een andere en sterkere klemtoon kon worden gepropageerd. In 1907 ging Anna Marie Jarvis (1864-1948), dochter van een plaatselijke methodistische predikant in West Virginia Moederdag promoten als een dag van waardering voor moeders, met nadruk op hun capaciteit om met bijzondere aandrang te pleiten voor vreedzame conflictoplossing. In 1908 organiseerde zij de eerste moederdag. Zij deed dat vooral om haar moeder Ann Reeves Jarvis te herdenken die in de Amerikaanse Burgeroorlog de zogenaamde "Mother Day Work Clubs" had georganiseerd om voor voedsel en medicijnen voor hulpbehoevende moeders te zorgen. Vrouwen moesten volgens Anna Jarvis door hun omgeving worden aangezet om deze weg van solidariteit en niet militaire inzet op te gaan. Anna Jarvis zag graag dat bloemen, met name anjers werden gegeven aan moeders en dat ze op de graven werden gelegd van overleden moeders . Zij zag moederdag als een "memorial day for mothers living and dead". Het idee sloeg toendertijd aan en Jarvis zette door om meer mensen te overhalen.

Op Moederdag staan moeders vandaag nog altijd centraal, maar de band met solidariteit en pacifisme is helemaal verdwenen. Voor de vrouwenbeweging zou het geen slechte zaak zijn om zich Moederdag opnieuw "toe te eigenen". De vrouwenbeweging beleeft tegenwoordig een zeldzaam hoogtepunt van individualisme en verkeerd begrepen liberalisme. Individuele vrouwen mogen eindelijk "hun eigen keuze" maken. Maar, overmand door de dubbele werklast binnen- en buitenshuis, kan de idee van "opkomen voor een nobel doel" hen ongetwijfeld nog wel bekoren, maar zij lijkt veelal onuitvoerbaar.

Toch is voor de vrouwenbeweging de solidariteitsgedachte een must. Solidariteit met de vrouwen die dicht bij ons in Vlaanderen in armoede leven, en aan wie de huidige politiek haar fundamentele aandacht ontzegt. Volgens de laatst gepubliceerde armoedebarometer is het armoederisico bij eenoudergezinnen, waarvan 98% vrouwen, maar liefst 40%. Solidariteit ook met vrouwen, die in het buitenland in oorlog en conflict moeten ondervinden hoe schrijnend het is om in deze situatie vrouw en moeder te zijn. Moederdag als een oproep tot solidariteit en pacifisme, die weerklinkt tot ver buiten het gezin: een utopie die misschien ooit opnieuw werkelijkheid wordt.